Erfgoed opnieuw uitgevonden: de heropening van Het Scheepvaartmuseum
Twee werelden verbinden: cultuur en commercie binnen een van de meest iconische instellingen van Nederland
Toen ik begon bij Het Scheepvaartmuseum, was mijn opdracht niet om de identiteit of het doel van het museum opnieuw te definiëren. Daar werkte een toegewijd marketingteam elke dag met passie aan — aan visie, sponsoring en merkverhaal.
Mijn opdracht was iets anders: het bouwen van een commerciële operatie die sterk genoeg was om die visie te dragen en duurzaam te maken.
Ik was verantwoordelijk voor het opzetten van een zelfstandige sales- en evenementenorganisatie, het integreren van hospitalitysystemen in een monumentale omgeving, en het ontwikkelen van nieuwe inkomstenstromen zonder de culturele integriteit te schaden.
Ik wilde een duale structuur creëren waarin cultuur en commercie naast elkaar konden bestaan, zonder elkaar te verstoren. Dit spanningsveld tussen identiteit, operatie en commerciële keuzes vraagt om leiderschap dat richting geeft zonder te forceren — een benadering die centraal staat binnen pre-opening & projectmanagement.
Bezoekersstromen en capaciteit optimaliseren
Een van mijn eerste projecten was het herontwerpen van de manier waarop het gebouw bewoog.
Het Scheepvaartmuseum is een 17e-eeuws arsenaal — prachtig, maar niet ontworpen voor moderne evenementenlogistiek.
Ik introduceerde nieuwe operationele looproutes, verbeterde de verbindingen tussen tentoonstellingsruimtes en de binnenplaats, en ontwierp flexibele zones waarmee privé-evenementen naast reguliere museumbezoeken konden plaatsvinden.
Deze relatief eenvoudige ingreep zorgde voor meer dan 20% hogere bezoekersdoorstroom en maakte het mogelijk om avondprogramma’s, corporate diners en educatieve activiteiten parallel te organiseren, zonder hinder.
Twee sectoren, twee talen: cultuur ontmoet commercie
Werken op het snijvlak van cultuur en commercie leerde mij een belangrijke les over empathie en wederzijds begrip.
Met mijn achtergrond in commerciële hospitality was ik gewend snel te schakelen, ideeën te verkopen en capaciteit te maximaliseren.
De culturele sector werkt met andere waarden: behoud, authenticiteit, verantwoordelijkheid.
Een moment dat me altijd is bijgebleven:
Ik stelde voor om na sluitingstijd exclusieve avondrondleidingen voor bedrijven te organiseren.
Commercieel gezien was het een win-win: unieke beleving, hoge marge, nieuwe doelgroepen.
De curatoren wezen het af.
Ik ging ervan uit dat het terughoudendheid was, misschien weerstand tegen verandering.
Later ontdekte ik de echte reden: schilderijen en objecten mogen maar een beperkt aantal uren per jaar worden blootgesteld aan kunstlicht.
Meer evenementen betekende meer licht en dus meer risico voor het erfgoed.
Een eenvoudig inzicht, maar een krachtige:
soms is “nee” geen weerstand, maar expertise.
Vanaf dat moment begonnen we anders te werken.
Niet meer vanuit onderhandeling, maar vanuit samenwerking.
We stemden conserveringsbehoeften af met eventdesign, en ontwikkelden een nieuw wederzijds respect voor elkaars vakmanschap — en voor het evenwicht tussen nalatenschap en levensvatbaarheid.
Onderwijzen door ervaring
Naast zakelijke evenementen herpositioneerde ik educatieve programma’s als ervaringsgerichte reizen.
Schoolgroepen kregen dezelfde aandacht voor flow, timing en gastbeleving als een conferentie of gala.
Het resultaat:
een soepelere operatie,
een sterker gevoel van purpose,
een warmere, gastvrijere sfeer door het hele museum.
Zelfs het guest services team transformeerde:
van stille bewakers naar echte hosts.
Bezoekers werden verwelkomd, begeleid en betrokken.
Het museum werd niet langer alleen een plek om geschiedenis te zien — maar om haar te voelen.
Hoogtepunt: Aquatic New Year’s Eve
Een van mijn meest bijzondere projecten tijdens mijn achttien maanden in het museum was Aquatic — The New Year’s Eve Celebration at The Maritime Museum.
Een ambitieus concept: een black-tie nieuwjaarsviering onder het iconische glazen dak, ontwikkeld in samenwerking met Amsterdamse vijfsterrenhotels en het Les Clefs d’Or netwerk. Wereldklasse gastronomie, cocktails, live entertainment — alles binnen vier eeuwen geschiedenis.
De kaartverkoop liep langzaam… tot eerste kerstdag. Daarna was het evenement volledig uitverkocht.
We draaiden break-even in het eerste jaar — zeldzaam voor een nieuw high-end event — en creëerden een ervaring die wekenlang het gesprek van de stad was. Hoewel publieke evenementen later om veiligheidsredenen zijn stopgezet, bleef Aquatic voor mij het bewijs dat musea niet statisch hoeven te zijn — maar levende, ademende hosts kunnen worden.
Lees meer over hoe OpenYourHotel dit type trajecten begeleidt binnen uiteenlopende projecten.
Drie lessen die ik nog altijd meedraag
Het optimaliseren van gaststromen begint met empathie, niet met efficiëntie.
Sectoren verbinden vraagt dat je eerst elkaars “waarom” begrijpt, voordat je je eigen “hoe” aanbiedt.
Echte hospitality kan overal bestaan — zelfs in een museum.
Erfgoed hoeft niet stil te staan.
Met respect, creativiteit en nieuwsgierigheid kan het bewegen — en mensen laten bewegen.
Slotvraag
Hoe zou jij in jouw organisatie de balans vinden tussen authenticiteit en ambitie?
Sparren over een vergelijkbare uitdaging?